Na przekór problemom ze sprzętem, postanowiłem nagrać krótki fragment mojej ulubionej "Mitologii" Jana Parandowskiego. A że akurat byliśmy z Perełką przy opowiadaniu o Orfeuszu i Eurydyce, stanęło właśnie na tym. Kontynuując tę lekcję na temat mitu o Orfeuszu i Eurydyce, musimy opowiedzieć o jego początkach, znając tym samym powody, dla których Orfeusz zszedł do podziemi szukać Eurydyki. Miłość Orfeusza i Eurydyki była od pierwszego wejrzenia i dlatego wkrótce po spotkaniu pobrali się, prowadząc przez pewien czas szczęśliwe życie. Pewnego dnia Aristajos, syn Apollina i nimfy Kyreny, spostrzegł Eurydykę i zakochał się w niej od pierwszego wejrzenia. Aristajos nie wiedział, że jest ona mężatką i zaczął ją gonić. Eurydyka uciekała przed natrętem. W trakcie ucieczki, ugryzł ją jadowity wąż, przez co zmarła. Śmierć żony załamała Orfeusza. Mit o Orfeuszu i Eurydyce. – mit ten opowiada o trackim śpiewaku Orfeuszu, który udał się do Hadesu, aby odzyskać ukochaną, zmarłą żonę Eurydykę. Orfeusz tak pięknie grał na lutni, że wszystko, co żyło, zbierało się wokół, by go słuchać. W jego muzyce zasłuchał się przewoźnik Charon, zasłuchał Cerber, a wzruszony Amor strzelający z łuku. temat wędrowny. powtarzający się zwrot, formuła w wypowiedzi (retoryka) archetyp. pierwszy wzór ludzkiej postawy, zachowania. antropomorfizacja. nadanie ludzkiego kształtu. jelaskan perbedaan seni patung dengan seni pahat. Streść mit o Orfeuszu i Eurydyce. Orfeusz był królem Tracji. Był młodym i pięknym młodzieńcem, obdarzonym przecudnym darem. Posiadał niezwykły talent - prześlicznie śpiewał i grał na lutni. Jego muzyka gromadziła wokół ludzi i zwierzęta, a wszyscy zasłuchiwali się w tonach wydawanych przez lutnię Orfeusza. Jan Parandowski opisuje w jaki sposób reagowała natura na muzyczne talenty króla Tracji: wszystko, co żyło, zbierało się dookoła niego, aby posłuchać jego pieśni i grania. Drzewa nachylały nad nim gałęzie, rzeki zatrzymywały się w biegu, dzikie zwierzęta kładły się u jego stóp. Żoną Orfeusza był nimfa drzewna, hamadriada - Eurydyka. Była niezwykle piękna, do tego stopnia, że kto ją zobaczył musiał ją pokochać. Jednak Orfeusz i Eurydyka stanowili niespotykanie zgrane małżeństwo. Kochali się bardzo. Jednakże syn Apollina i nimfy Kyreny - Aristajos zakochał się w pięknej Eurydyce. Był to bartnik, który zdradził ludziom tajniki pszczelarstwa, uprawy winorośli i oliwki. Dostrzegł cudną nimfę pośród zielonych łąk w dolinie Tempe. Nie wiedział, że jest zamężna, inaczej nigdy nie naruszył by spokoju pięknej nimfy. Zaczął ją gonić. Podczas ucieczki, Eurydykę ukąsiła żmija. Nimfa wkrótce umarła. Orfeusz cierpiał po stracie ukochanej żony. Nie mógł pogodzić się z tym, że odeszła na zawsze. Postanowił dokonać rzeczy szalonej i niemożliwej - udać się do królestwa podziemi i wydostać stamtąd ukochaną. Zabrał ze sobą swoją czarodziejską lutnię. Muzyka zdołała przekupić Charona, który za darmo przewiózł Orfeusza na drugi brzeg Styksu. Nawet groźny Cerber zasłuchał się w pięknych tonach, wydawanych przez lutnię Orfeusza, który znalazł się zaraz potem przed obliczem władcy Hadesu: nie przestał grać, lecz potrącając z lekka struny harfy, skarżyć się zaczął, a skargi układały się w pieśni. Zdawało się, że w królestwie milczenia zaległa cisza większa i głębsza niż zwykle. I stał się dziw nad dziwy: Erynie, nieubłagane, okrutne, bezlitosne Erynie płakały! Hades rozkazał Hermesowi aby wyprowadził Eurydykę z powrotem na świat. A zatem król podziemia zgodził się dokonać rzeczy, której wcześniej nie robił. Dał jednak Orfeuszowi ostrzeżenie: Eurydyka iść będzie za Orfeuszem, za nią niech kroczy Hermes, a Orfeusz niech pamięta, że nie wolno mu oglądać się poza siebie. Jednak droga wiodła przez bardzo długie i ciemne ścieżki. Kiedy byli już prawie na górze, Orfeuszem zawładnęło niepohamowane pragnienie aby odwrócić się i spojrzeć na swa ukochaną. Kiedy to uczynił Hermes zatrzymał Eurydykę w podziemiu. Orfeusz stracił swą żonę na zawsze. Wyszedł sam z Hadesu. Nie mógł wejść tam drugi raz. Błąkał się po łąkach i wołał swoją ukochaną jednak nigdzie jej nie było. Dobijał się także do bram Hadesu. Nie wpuszczono go. Powrócił więc do Tracji. Swoimi skargami, rzewnymi pieśniami wypełniał doliny, góry, świat. Pewnego razu przypadkiem natrafił na dziki orszak bakchiczny. Obłąkane menady rozszarpały jego ciało na sztuki. Głowa Orfeusza wpadła do rzeki i wraz z jej nurtem popłynęła do morza. Usta Orfeusza powtarzały nieustannie imię swej ukochanej. Głowa dotarła na wyspę Lesbos. Tutaj została pochowana, a w miejscu pochówku powstała wyrocznia. Ponieważ Orfeusz przez całe swoje życie wiernie służył muzom, te postanowiły pozbierać szczątki jego rozerwanego ciała. Pogrzebały go u stóp Olimpu. Odpowiedzi: 0 Mit o Orfeuszu i Eurydyce opowiada o wielkiej sile miłości. Jest jednak także przypowieścią o przeznaczeniu. Uczucie, które łączy parę mitycznych kochanków zostaje wystawione na próbę. Śpiewakowi wydaje się, że może odwrócić zły los i przywrócić ukochanej życie. Jest nawet na dobrej drodze. Cerber oraz erynie ulegają jego głosowi, co da się odczytać jako podatność ciemnej strony świata na sztukę. Orfeuszowi udaje się pokonać stróża śmierci oraz boginie zemsty, Cerber zostaje oswojony, a Orfeusz wędruje przez krainę ciemności. Zbyt szybko chce zobaczyć Eurydykę i doświadczyć jej obecności, jeszcze zanim zdołają oboje opuścić Hades. Spogląda na Eurydykę, więc zamiast wydostać siebie i ją, udaje mu się uratować tylko własne życie – choć jednocześnie traci swoją „drugą połowę”.Ogólna wymowa mitu jest taka, że nie da się oszukać przeznaczenia. Katalog Anna MarcinkowskaJęzyk polski, Sprawdziany i testyWciąż o Orfeuszu... - test dla klasy I badający umiejętność czytania mitu. Wersja A i wersja B Test dla klasy I badający umiejętność czytania mitu - Wciąż o Orfeuszu... TOS1 / IV LO/ /2004 / A WERSJA A Czas rozwiązywania zadań: 90 min. I INSTRUKCJA DLA UCZNIA Test zawiera fragment mitu, dwa utwory liryczne oraz 30 zadań. Test bada umiejętność czytania mitu. Wszystkie zadania mają formę zamkniętą. Każde z nich zawiera cztery odpowiedzi, z których jedna jest prawidłowa. Twoja praca powinna przebiegać następująco: 1. Przeczytaj bardzo uważnie mit o Orfeuszu i Eurydyce (tekst I) i rozwiąż zadania od 1 do 7. 2. Przeczytaj w skupieniu fragment poematu "Orfeusz i Eurydyka" Czesława Miłosza (tekst II) i rozwiąż zadania od 8 do 17. 3. Zapoznaj się z "Sonetem V" Rainera Marii Rilkego i rozwiąż zadania od 18 do 30. Rozwiązania nanoś na kartę odpowiedzi, wpisując wybraną przez siebie literę A, B, C lub D obok numeru zadania. Zastanów się nad odpowiedzią, ponieważ na kartę nie można nanosić poprawek. TEKST I Jan Parandowski, Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian (fragm.) Orfeusz był królem-śpiewakiem Tracji, jak król Wenedów u Słowackiego. Tylko, że nie był stary. Był młody i bardzo piękny. Śpiewał i grał na lutni tak pięknie, że wszystko, co żyło, zbierało się dokoła niego, aby słuchać jego pieśni i grania. Drzewa nachylały nad nim gałęzie, rzeki zatrzymywały się w biegu, dzikie zwierzęta kładły się u jego stóp - i wśród powszechnego milczenia on grał. Był po prostu czarodziejem i za takiego uważały go następne pokolenia, przypisując mu wiele rozmaitych dzieł, w których wykładał zasady sztuki czarnoksięskiej. Żoną jego była Eurydyka, nimfa drzewna, hamadriada. Kochali się oboje bezprzykładnie. Ale jej piękność budziła miłość nie tylko w Orfeuszu. Tak właśnie stało się z Aristajosem. Był to syn Apollina i nimfy Kyreny, tej, co lwy jedną ręką dusiła - bartnik zawołany, a przy tym dobry lekarz i właściciel rozległych winnic. Zobaczył raz Eurydykę w dolinie Tempe. Cudowniejszej doliny nie ma w całym świecie, a Eurydyka wśród łąk zielonych, haftowanych kwieciem rozmaitym, wydawała się jeszcze bardziej uroczą. Aristajos nie wiedział, że jest ona żoną Orfeusza. Inaczej byłby, oczywiście, został w domu i starał się zapomnieć o pięknej nimfie. Tymczasem zaczął ją gonić. Eurydyka uciekała. Stało się nieszczęście: ukąsiła ją żmija i nimfa umarła. Biedny był wówczas Orfeusz, bardzo biedny. Nie grał, nie śpiewał, chodził po łąkach i gajach i wołał: "Eurydyko,! Eurydyko!" Ale odpowiadało mu tylko echo. Wtedy ważył się na rzecz, na którą nie każdy by się ważył: postanowił pójść do podziemia. Wziął ze sobą tylko swoją lutnię czarodziejską. Nie wiedział, czy to wystarczy, ale nie miał żadnej innej broni. Jakoż wystarczyło. Charon tak się zasłuchał w słodkie tony jego muzyki, że przewiózł go za darmo i bez oporu na drugi brzeg Styksu; Cerber, nawet sam Cerber nie szczekał! A kiedy stanął Orfeusz przed władcą podziemia, nie przestał grać, lecz potrącając z lekka struny harfy, skarżyć się zaczął, a skargi układały się w pieśni. Zdawało się, że w królestwie milczenia zaległa cisza większa i głębsza niż zwykle. I stał się dziw nad dziwy: Erynie, nieubłagane, okrutne, bezlitosne Erynie płakały! Hades oddał Orfeuszowi Eurydykę i kazał ją Hermesowi wyprowadzić na świat z powrotem. I jedno jeszcze powiedział: Eurydyka iść będzie z Orfeuszem, za nią niech kroczy Hermes, a Orfeusz niech pamięta, że nie wolno mu oglądać się za siebie. Poszli. Droga wiodła przez długie, ciemne ścieżki. Już byli prawie na górze, gdy Orfeusza zdjęło nieprzezwyciężone pragnienie: spojrzeć na żonę, bodaj raz jeden. I w tej chwili utracił ją na zawsze. Hermes zatrzymał Eurydykę w podziemiu, Orfeusz sam wyszedł na świat. Próżno się wszędzie rozglądał: nigdzie jej nie było. Nadaremnie dobijał się do bram piekieł: nie wpuszczono go po raz wtóry. Orfeusz wrócił do Tracji. Skargami swymi napełniał góry i doliny. Pewnej nocy trafił na dziki, rozszalały orszak bakchiczny i obłąkane menady rozerwały jego ciało na sztuki. Głowa spadła do rzeki i mino że była już zimna i bez życia, jeszcze zmartwiałymi ustami powtarzała imię Eurydyki. Popłynęła do morza i zatrzymała się na wyspie Lesbos. Tu ją pochowano i na jej grobie powstała wyrocznia. Muzy, którym Orfeusz wiernie służył przez całe życie, pozbierały rozrzucone jego członki i pogrzebały je u stóp Olimpu. 1. Mit o Orfeuszu i Eurydyce przedstawia świat: A. tytanów i ludzi, B. herosów i cyklopów, C. ludzi i bogów, D. sylenów i ludzi. 2. Tematem mitu jest: A. fascynacja Aristajosa Eurydyką, B. miłość Orfeusza i Eurydyki, C. ucieczka Eurydyki z Hadesu, D. śmierć głównych bohaterów. 3. Wybierz tytuł, który najtrafniej oddaje ideę pierwszego akapitu. A. Piękno przyrody. B. Uroda króla Tracji. C. Rodowód Orfeusza. D. Niezwykłość muzyki Orfeusza. 4. Który z motywów nie występuje w micie? A. przyjaźń, B. miłość, C. cierpienie, D. śmierć. 5. Cechą miłości Orfeusza i Eurydyki jest: A. trwałość, B. szczęście, C. zmienność, D. tajemniczość. 6. Postawę Eurydyki charakteryzuje: A. nieufność, B. odwaga, C. uległość, D. działanie. 7. Co jest przesłaniem mitu? A. Potępienie ciekawości. B. Siła i poświęcenie w miłości. C. Pochwała odwagi Eurydyki. D. Potęga śmierci. TEKST II Czesław Miłosz, Orfeusz i Eurydyka (fragm.) (...)I Hermes przyprowadził Eurydykę. Twarz jej nie ta, zupełnie szara, Powieki opuszczone, pod nimi cień rzęs. Posuwała się sztywno, kierowana ręką Jej przewodnika. Wymówić jej imię Tak bardzo chciał, zbudzić ją z tego snu. Ale wstrzymał się, wiedząc, że przyjął warunek. Ruszyli. Najpierw on, a za nim, ale nie zaraz, Stukanie jego sandałów i drobny tupot Jej nóg spętanych suknią jak całunem. Stroma ścieżka pod górę fosforyzowała W ciemności, która była jak ściany tunelu. Stawał i nasłuchiwał. Ale wtedy oni Zatrzymywali się również, nikło echo. Kiedy zaczynał iść, odzywał się ich dwutakt, Raz, zdawało mu się, bliżej, to znów dalej. Pod jego wiarą urosło zwątpienie I oplatało go jak chłodny powój. Nie umiejący płakać, płakał nad utratą Ludzkich nadziei na z martwych powstanie, Bo teraz był jak każdy śmiertelny, Jego lira milczała i śnił bez obrony. Wiedział, że musi wierzyć i nie umiał wierzyć. I długo miała trwać niepewna jawa Własnych kroków liczonych w odrętwieniu. Dniało. Ukazały się załomy skał Pod świetlistym okiem wyjścia z podziemi. I stało się jak przeczuł. Kiedy odwrócił głowę, Za nim na ścieżce nie było nikogo. Słońce. I niebo, a na nim obłoki. Teraz dopiero krzyczało w nim: Eurydyko! Jak będę żyć bez ciebie, pocieszycielko! Ale pachniały zioła, trwał nisko brzęk pszczół. I zasnął, z policzkiem na rozgrzanej ziemi. 8. Co łączy współczesny wiersz Miłosza z mitem? A. Sięgnięcie do prastarej legendy. B. Wspólny tekst źródłowy. C. Postać zakochanego Aristajosa. D. Wykorzystanie motywu mitologicznego. 9. Jakie elementy mitu rozwija Miłosz? A. Śmierć Eurydyki. B. Zachowanie Hermesa. C. Moment wyjścia z Hadesu. D. Wpływ muzyki na otoczenie. 10. Twarz jej nie ta, zupełnie szara, Powieki opuszczone, pod nimi cień rzęs. Posuwała się sztywno, kierowana ręką Jej przewodnika. Co czuje Eurydyka? A. Smutek. B. Zdumienie. C. Gniew. D. Nadzieję. 11. Orfeusz i Eurydyka w podanym fragmencie poematu są ukazani w sytuacji: A. zagrożenia życia, B. decydującej o ich dalszych losach, C. wyzwolenia i triumfu, D. nie mającej wpływu na dalsze życie Orfeusza. 12. Nazwij uczucia Orfeusza, które można odczytać w tekście II. A. Wiara i rozpacz. B. Spełnienie i radość. C. Ból i cierpienie. D. Irytacja i smutek. 13. Puenta poematu Miłosza wyraża: A. gorycz bohatera i poczucie niesprawiedliwości bogów, B. wielką urodę otaczającego świata i zachwyt istnieniem, C. pogodzenie się człowieka z losem, jaki go spotkał, D. kontrast między uczuciami człowieka a trwaniem przyrody. 14. Poemat Miłosza eksponuje: A. tragizm Eurydyki, B. rolę przeznaczenia, C. przeżycia Orfeusza, D. wartość poświęcenia. 15. W tekście I i II przywołany został symbol liry. Wskaż jego znaczenia. A. Poezja i muzyka. B. Wolność i sztuka. C. Nauka i praca. D. Kultura i przyroda. 16. (...) Eurydyko! Jak będę żyć bez ciebie, pocieszycielko! Ale pachniały zioła, trwał nisko brzęk pszczół. I zasnął, z policzkiem na rozgrzanej ziemi. Nazwij środek artystyczny zawarty w podanym cytacie. A. Anafora. B. Apostrofa. C. Metafora. D. Epitet. 17. Opisy przyrody w tekście II: A. stanowią tło wydarzeń, B. odzwierciedlają stany emocjonalne bohaterów, C. ukazują piękno przyrody, D. oddają zachwyt Orfeusza naturą. TEKST III Rainer Maria Rilke, Sonet V (z cyklu Sonety do Orfeusza) Pomnika nie stawiajcie. Niestrudzenie co roku niechaj róża dlań zakwita. Bo to Orfeusz. Jego przemienienie w tym albo w tamtym. I niech nikt nie pyta o inne imię. Skoro bowiem śpiewa- to on, Orfeusz. Zjawia się i znika. O parę dni kwiat różanego drzewa przeżyje - czy to nie dość? I umyka: by wam uchwytnym być, taki znikomy! Tej znikomości jakże on się lęka! Gdy tutaj słowem wzlata nad poziomy, już tam jest, gdzie w nas nie ma współtułacza. Już kratą liry nie więziona ręka. Ma w sobie posłuch, właśnie gdy przekracza. (przekład Adam Pomorski) 18. Bohaterem lirycznym Sonetu V jest: A. Eurydyka, B. Hermes, C. Orfeusz, D. Aristajos. 19. Jaką formę przybiera wypowiedź podmiotu lirycznego? A. Wyznania lirycznego. B. Dialogu. C. Scenki dramatycznej. D. Opisu. 20. Co w Sonecie V symbolizuje róża? A. Śmierć. B. Przemijanie. C. Trwanie. D. Radość. 21. Wezwanie Pomnika nie stawiajcie wyraża przekonanie poety o jego: A. egoizmie, B. nieśmiertelności, C. niedoskonałości, D. samotności. 22. Początek pierwszej strofy wiersza Rilkego jest wyraźną aluzją do utworu: A. Anakreonta, B. Safony, C. Tyrteusza, D. Horacego. 23. Wśród podanych wyrazów wskaż neologizm: A. współtułacz, B. wzlata, C. niestrudzenie, D. posłuch. 24. Co łączy mit o Orfeuszu i Eurydyce z Sonetem V? A. Autor. B. Gatunek literacki. C. Konwencja literacka. D. Bohater. 25. Strofy I i II w utworze Rilkego zostały połączone przy pomocy: A. przerzutni, B. metafory, C. oksymoronu, D. epitetu. 26. Mit dla Rilkego stał się podstawą do: A. refleksji o miłości, B. rozważań o poezji, C. zachwytu nad światem. D. refleksji o zmienności dziejów. 27. Wskaż wspólny motyw dla wszystkich trzech tekstów. A. Miłość. B. Przyjaźń. C. Poezja. D. Nienawiść. 28. Czym dla Rilkego i Miłosza - jako twórców kultury - jest historia o Orfeuszu i Eurydyce? A. Niewyczerpanym źródłem tematów. B. Powodem wzruszeń. C. Przedmiotem reinterpretacji. D. Przedmiotem przekładu. 29. Czesław Miłosz i Rainer Maria Rilke w różny sposób odczytują mit o Orfeuszu i Eurydyce. Fakt ten świadczy przede wszystkim o: A. błędzie interpretacyjnym Miłosza, B. bogactwie znaczeniowym mitu, C. błędzie interpretacyjnym Rilkego, D. świetnej znajomości mitu.. 30. Dlaczego współcześni twórcy chętnie wracają do mitów? A. Mity oddają odwieczne prawdy o świecie i człowieku. B. Są one jedynym źródłem wiedzy o przeszłości. C. Potwierdzają osiągnięcia współczesnej nauki. D. Są niedościgłym wzorem stylu artystycznego. WERSJA B Czas rozwiązywania zadań: 90 min. I INSTRUKCJA DLA UCZNIA Test zawiera fragment mitu, dwa utwory liryczne oraz 30 zadań. Test bada umiejętność czytania mitu. Wszystkie zadania mają formę zamkniętą. Każde z nich zawiera cztery odpowiedzi, z których jedna jest prawidłowa. Twoja praca powinna przebiegać następująco: 1. Przeczytaj bardzo uważnie mit o Orfeuszu i Eurydyce (tekst I) i rozwiąż zadania od 1 do 7. 2. Przeczytaj w skupieniu fragment poematu "Orfeusz i Eurydyka" Czesława Miłosza (tekst II) i rozwiąż zadania od 8 do 17. 3. Zapoznaj się z "Sonetem V" Rainera Marii Rilkego i rozwiąż zadania od 18 do 30. Rozwiązania nanoś na kartę odpowiedzi, wpisując wybraną przez siebie literę A, B, C lub D obok numeru zadania. Zastanów się nad odpowiedzią, ponieważ na kartę nie można nanosić poprawek. TEKST I Jan Parandowski, Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian (fragm.) Orfeusz był królem-śpiewakiem Tracji, jak król Wenedów u Słowackiego. Tylko, że nie był stary. Był młody i bardzo piękny. Śpiewał i grał na lutni tak pięknie, że wszystko, co żyło, zbierało się dokoła niego, aby słuchać jego pieśni i grania. Drzewa nachylały nad nim gałęzie, rzeki zatrzymywały się w biegu, dzikie zwierzęta kładły się u jego stóp - i wśród powszechnego milczenia on grał. Był po prostu czarodziejem i za takiego uważały go następne pokolenia, przypisując mu wiele rozmaitych dzieł, w których wykładał zasady sztuki czarnoksięskiej. Żoną jego była Eurydyka, nimfa drzewna, hamadriada. Kochali się oboje bezprzykładnie. Ale jej piękność budziła miłość nie tylko w Orfeuszu. Tak właśnie się stało z Aristajosem. Był to syn Apollina i nimfy Kyreny, tej, co lwy jedną ręką dusiła - bartnik zawołany, a przy tym dobry lekarz i właściciel rozległych winnic. Zobaczył raz Eurydykę w dolinie Tempe. Cudowniejszej doliny nie ma w całym świecie, a Eurydyka wśród łąk zielonych, haftowanych kwieciem rozmaitym, wydawała się jeszcze bardziej uroczą. Aristajos nie wiedział, że jest ona żoną Orfeusza. Inaczej byłby, oczywiście, został w domu i starał się zapomnieć o pięknej nimfie. Tymczasem zaczął ją gonić. Eurydyka uciekała. Stało się nieszczęście: ukąsiła ją żmija i nimfa umarła. Biedny był wówczas Orfeusz, bardzo biedny. Nie grał, nie śpiewał, chodził po łąkach i gajach i wołał: "Eurydyko,! Eurydyko!" Ale odpowiadało mu tylko echo. Wtedy ważył się na rzecz, na którą nie każdy by się ważył: postanowił pójść do podziemia. Wziął ze sobą tylko swoją lutnię czarodziejską. Nie wiedział, czy to wystarczy, ale nie miał żadnej innej broni. Jakoż wystarczyło. Charon tak się zasłuchał w słodkie tony jego muzyki, że przewiózł go za darmo i bez oporu na drugi brzeg Styksu; Cerber, nawet sam Cerber nie szczekał! A kiedy stanął Orfeusz przed władcą podziemia, nie przestał grać, lecz potrącając z lekka struny harfy, skarżyć się zaczął, a skargi układały się w pieśni. Zdawało się, że w królestwie milczenia zaległa cisza większa i głębsza niż zwykle. I stał się dziw nad dziwy: Erynie, nieubłagane, okrutne, bezlitosne Erynie płakały! Hades oddał Orfeuszowi Eurydykę i kazał ją Hermesowi wyprowadzić na świat z powrotem. I jedno jeszcze powiedział: Eurydyka iść będzie z Orfeuszem, za nią niech kroczy Hermes, a Orfeusz niech pamięta, że nie wolno mu oglądać się za siebie. Poszli. Droga wiodła przez długie, ciemne ścieżki. Już byli prawie na górze, gdy Orfeusza zdjęło nieprzezwyciężone pragnienie: spojrzeć na żonę, bodaj raz jeden. I w tej chwili utracił ją na zawsze. Hermes zatrzymał Eurydykę w podziemiu, Orfeusz sam wyszedł na świat. Próżno się wszędzie rozglądał: nigdzie jej nie było. Nadaremnie dobijał się do bram piekieł: nie wpuszczono go po raz wtóry. Orfeusz wrócił do Tracji. Skargami swymi napełniał góry i doliny. Pewnej nocy trafił na dziki, rozszalały orszak bakchiczny i obłąkane menady rozerwały jego ciało na sztuki. Głowa spadła do rzeki i mino że była już zimna i bez życia, jeszcze zmartwiałymi ustami powtarzała imię Eurydyki. Popłynęła do morza i zatrzymała się na wyspie Lesbos. Tu ją pochowano i na jej grobie powstała wyrocznia. Muzy, którym Orfeusz wiernie służył przez całe życie, pozbierały rozrzucone jego członki i pogrzebały je u stóp Olimpu. 1. Mit o Orfeuszu i Eurydyce przedstawia świat: A. sylenów i ludzi, B. tytanów i ludzi, C. ludzi i bogów, D. herosów i bogów. mitu jest: A. miłość Orfeusza i Eurydyki, B. śmierć głównych bohaterów, C. fascynacja Aristajosa Eurydyką, D. ucieczka Eurydyki z Hadesu. tytuł, który najtrafniej oddaje ideę drugiego akapitu. A. Uroda doliny Tempe, B. Dlaczego umiera Eurydyka? C. Uczucie łączące Orfeusza i Eurydykę. D. Kim był Aristajos? motywy występujące w micie. A. Zemsta i miłość. B. Zazdrość i wędrówka. C. Cierpienie i przyjaźń. D. Miłość i śmierć. cechy muzyki Orfeusza. A. Dziwna i wzruszająca. B. Piękna i poruszająca. C. Tajemnicza i niezrozumiała. D. Kunsztowna i uroczysta. 6. Postawę Orfeusza charakteryzuje: A. strach, B. bierność, C. działanie, D. lekkomyślność. 7. Co jest przesłaniem mitu? A. Siła i poświęcenie w miłości. B. Pochwała odwagi Eurydyki. C. Potęga śmierci. D. Potępienie ciekawości. TEKST II Czesław Miłosz, Orfeusz i Eurydyka (fragm.) (...)I Hermes przyprowadził Eurydykę. Twarz jej nie ta, zupełnie szara, Powieki opuszczone, pod nimi cień rzęs. Posuwała się sztywno, kierowana ręką Jej przewodnika. Wymówić jej imię Tak bardzo chciał, zbudzić ja z tego snu. Ale wstrzymał się, wiedząc, że przyjął warunek. Ruszyli. Najpierw on, a za nim, ale nie zaraz, Stukanie jego sandałów i drobny tupot Jej nóg spętanych suknią jak całunem. Stroma ścieżka pod górę fosforyzowała W ciemności, która była jak ściany tunelu. Stawał i nasłuchiwał. Ale wtedy oni Zatrzymywali się również, nikło echo. Kiedy zaczynał iść, odzywał się ich dwutakt, Raz, zdawało mu się, bliżej, to znów dalej. Pod jego wiarą urosło zwątpienie I oplatało go jak chłodny powój. Nie umiejący płakać, płakał nad utratą Ludzkich nadziei na z martwych powstanie, Bo teraz był jak każdy śmiertelny, Jego lira milczała i śnił bez obrony. Wiedział, że musi wierzyć i nie umiał wierzyć. I długo miała trwać niepewna jawa Własnych kroków liczonych w odrętwieniu. Dniało. Ukazały się załomy skał Pod świetlistym okiem wyjścia z podziemi. I stało się jak przeczuł. Kiedy odwrócił głowę, Za nim na ścieżce nie było nikogo. Słońce. I niebo, a na nim obłoki. Teraz dopiero krzyczało w nim: Eurydyko! Jak będę żyć bez ciebie, pocieszycielko! Ale pachniały zioła, trwał nisko brzęk pszczół. I zasnął, z policzkiem na rozgrzanej Co łączy współczesny wiersz Miłosza z mitem? A. Wspólny tekst źródłowy. B. Wykorzystanie motywy mitologicznego. C. Postać zakochanego Aristajosa. D. Sięgnięcie do prastarej legendy. 9. Jakie treści mitu rozwija Miłosz? A. Wpływ muzyki na otoczenie. B. Śmierć Eurydyki. C. Zachowanie Hermesa. D. Moment wyjścia z Hadesu. 10. Ruszyli. Najpierw on, a za nim, ale nie zaraz, Stukanie jego sandałów i drobny tupot Jej nóg spętanych suknią jak całunem. Stroma ścieżka pod górę fosforyzowała W ciemności, która była jak ściany tunelu. Opis ten tworzy atmosferę: A. spokoju, B. wolności, C. tajemniczości, D. bezpieczeństwa. 11. Orfeusz i Eurydyka w podanym fragmencie poematu ukazani są w sytuacji: A. decydującej o ich dalszych losach, B. zagrożenia życia, C. wyzwolenia i triumfu, D. nie mającej wpływu na ich dalsze życie. 12. Nazwij uczucia Orfeusza, które można odczytać w tekście II. A. Spełnienie i radość. B. Ból i cierpienie C. Irytacja i smutek. D. Wiara i rozpacz.. 13. Puenta poematu Miłosza wyraża: A. pogodzenie się człowieka z losem, jaki go spotkał, B. gorycz bohatera i poczucie niesprawiedliwości bogów, C. kontrast między uczuciami człowieka a trwaniem przyrody, D. wielką urodę otaczającego świata i zachwyt istnieniem. 14. Poemat Miłosza eksponuje: A. rolę przeznaczenia, B. przeżycia Orfeusza, C. wartość poświęcenia, D. tragizm Eurydyki, tekście I i II przywołany został symbol liry. Wskaż jego znaczenie. A. Poezja i muzyka. B. Nauka i praca. C. Kultura i przyroda. D. Wolność i sztuka. 16. (...) Eurydyko! Jak będę żyć bez ciebie, pocieszycielko! Ale pachniały zioła, trwał nisko brzęk pszczół. I zasnął, z policzkiem na rozgrzanej ziemi. Nazwij zawarty w podanym fragmencie środek artystyczny. A. Epitet. B. Metafora. C. Apostrofa. D. Anafora. 17. Opisy przyrody w tekście II: A. odzwierciedlają stany emocjonalne bohaterów, B. ukazują jedynie piękno przyrody, C. oddają zachwyt Orfeusza naturą, D. stanowią tylko tło wydarzeń. TEKST III Rainer Maria Rilke, Sonet V (z cyklu Sonety do Orfeusza) Pomnika nie stawiajcie. Niestrudzenie co roku niechaj róża dlań zakwita. Bo to Orfeusz. Jego przemienienie w tym albo w tamtym. I niech nikt nie pyta o inne imię. Skoro bowiem śpiewa- to on, Orfeusz. Zjawia się i znika. O parę dni kwiat różanego drzewa przeżyje - czy to nie dość? I umyka: by wam uchwytnym być, taki znikomy! Tej znikomości jakże on się lęka! Gdy tutaj słowem wzlata nad poziomy, już tam jest, gdzie w nas nie ma współtułacza. Już kratą liry nie więziona ręka. Ma w sobie posłuch, właśnie gdy przekracza. 18. Bohaterem lirycznym Sonetu V jest: A. Hermes,. B. Orfeusz. C. Aristajos. D. Eurydyka. 19. Jaki motyw wykorzystał autor tekstu III? A. Wędrówki. B. Arkadii. C. Snu. D. Samotności. 20. Co w Sonecie V symbolizuje róża? A. Młodość. B. Trwanie. C. Starość. D. Przyjaźń. 21. Co symbolizuje postać Orfeusza w metaforze: Bo to Orfeusz. Jego przemienienie w tym albo w tamtym. I niech nikt nie pyta o inne imię. Skoro bowiem śpiewa- to on, Orfeusz. A. Wędrowca. B. Herosa. C. Boga. D. Poetę. 22. Początek pierwszej strofy wiersz Rilkego jest wyraźną aluzją do utworu: A. Homera, B. Horacego, C. Sofoklesa, D. Seneki. 23. Wśród podanych wyrazów wskaż neologizm: A. zakwita, B. znikomy, C. przemienienie, D. współtułacz. 24. Co łączy mit o Orfeuszu i Eurydyce z Sonetem V Rilkego? A. Rodzaj literacki. B. Nadawca tekstu. C. Postać Orfeusza. D. Postać Eurydyki. 25. Strofy II i III w utworze Rilkego zostały połączone przy pomocy: A. porównania, B. przerzutni, C. epitetu, D. hiperboli. 26. Rilke wykorzystał mit do rozważaniach o: A. zwycięstwie życia nad śmiercią, B. nieśmiertelności artysty, C. nieuchronnej zmienności dziejów, D. szczęściu jednostki. 27. Wskaż wspólny motyw dla wszystkich trzech tekstów. A. Poezja. B. Wyobcowanie. C. Afirmacja życia. D. Ojczyzna. 28. Czym dla Rilkego i Miłosza - jako twórców kultury - jest historia o Orfeuszu i Eurydyce? A. Powodem wzruszeń. B. Przedmiotem reinterpretacji. C. Przedmiotem przekładu. D. Niewyczerpanym źródłem tematów. 29. Czesław Miłosz i Rainer Maria Rilke w różny sposób odczytują mit o Orfeuszu i Eurydyce. Fakt ten świadczy o: A. błędzie interpretacyjnym Rilkego, B. bogactwie znaczeniowym mitu, C. świetnej znajomości mitu, D. błędzie interpretacyjnym Miłosza. 30. Dlaczego współcześni twórcy chętnie wracają do mitów? A. Mity są niedościgłym wzorem stylu artystycznego. B. Potwierdzają one osiągnięcia współczesnej nauki. C. Oddają odwieczne prawy o świcie i człowieku. D. Są jedynym źródłem wiedzy o przeszłości. Kartoteka testu - "Wciąż o Orfeuszu..." Test dla klasy I badający umiejętność czytania mitu Badane umiejętności uczniów Uczeń potrafi: Ilość zadań Taksonomia celów Poziom wymagań 1. określić tematykę mitu, 1 B P 2. rozpoznać funkcję mitu, 1 C PP 3. wskazać znaczenie motywu, 2 B P 4. określić sposób funkcjonowania motywu, 2 C PP 5. wskazać bohatera literackiego, 1 C P 6. scharakteryzować bohatera literackiego, 2 C P 7. odczytać sens mitu, 1 C P 8. sformułować sens akapitów, 1 B P 9. określić formę wypowiedzi podmiotu lirycznego, 1 C P 10. odczytać sens symboli (lira, róża), 2 B PP 11. określić sytuację liryczną, 1 C P 12. nazwać uczucia bohatera, 3 C P 13. dostrzec związki pomiędzy mitem a wierszem współczesnym, 3 C PP 14. wskazać środki artystyczne, 1 C P 15. określić funkcję opisów przyrody, 1 C P 16. odczytać tezę interpretacyjną tekstu lirycznego, 2 D P 17. dostrzec uniwersalizm toposu, 1 D P 18. odczytać mit jako ważne źródło kultury, 1 D P 19. wskazać wspólny motyw dla przytoczonych tekstów: (mit o Orfeuszu i Eurydyce, wierszy Miłosza i Rilkego). 1 C PP Klucz odpowiedzi do testu "Wciąż o Orfeuszu..." Wersja A Numer zadania, odpowiedź Wersja B Numer zadania, odpowiedź 1. C 2. B 3. D 4. A 5. A 6. C 7. B 8. D 9. C 10. A 11. B 12. C 13. D 14. C 15. A 16. B 17. B 18. C 19. A 20. C 21. B 22. D 23. A 24. D 25. A 26. B 27. C 28. C 29. B 30. A 1. C 2. A 3. B 4. D 5. B 6. C 7. A 8. B 9. D 10. C 11. A 12. B 13. C 14. B 15. A 16. C 17. A 18. B 19. D 20. B 21. D 22. B 23. D 24. C 25. B 26. B 27. A 28. B 29. B 30. C Instrukcja punktowania zadań Test jest punktowany w skali 0 - 1. Uczeń otrzymuje 1 punkt za podanie prawidłowej odpowiedzi. W przypadku braku odpowiedzi, odpowiedzi błędnej lub niepełnej - uczniowi nie przyznaje się punktów. Nie przewidziano punktów pośrednich. Sposób przeliczania punktów na ocenę Podstawą do przeliczania wyników testu na oceny szkolne są wymagania programowe. Poziom P 21 Poziom PP 9 Liczba punktów Ocena 21 21 21 20 15 - 9 6 2 - - - 30 29 - 27 26 - 23 22 - 20 19 - 15 14 - 0 celujący bardzo dobry dobry dostateczny dopuszczający niedostateczny Opracowanie: Radosław Majewski Anna Marcinkowska Aldona Pituch Wioletta Stradomska. Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione. Mit o Orfeuszu i Eurydyce: Bogowie: Hades, Persefona, Hermes Bohaterowie: Orfeusz – król Tracji, muzyk i jego żona Eurydyka – hamariada, nimfa drzewna, Aristajos – syn Apolla i Kyreny Miejsce akcji: Tracja, Hades Orfeusz był uwielbianym przez swych poddanych królem Tracji, młodym i pięknym młodzieńcem, obdarzonym ogromnym talentem - cudownie śpiewał i grał na lirze. Jego muzyka gromadziła wokół niego ludzi bez względu na wiek i pochodzenie, zasłuchiwały się nawet zwierzęta. Żoną Orfeusza była piękna Eurydyka, nimfa drzewna, hamadriada. Małżonkowie żyli zgodnie, byli razem tak bardzo szczęśliwi, że nie wyobrażali sobie życia bez siebie. Eurydyka była tak piękna, że każdy mężczyzna, który na nią spojrzał, musiał się w niej zakochać. I tak właśnie stało się z Aristajosem - synem Apollina i nimfy Kyreny. Spotkał on Eurydykę w dolinie Tempe i nie wiedząc, że jest żoną Orfeusza, pragnął ją posiąść. Uciekająca w popłochu nimfa nastąpiła na żmiję, która ją ukąsiła. Dziewczyna zmarła. Po śmierci swojej ukochanej żony Orfeusz przestał grać i śpiewać. Czuł, że jego życie straciło sens. Chodził po całej Tracji i wołał imię Eurydyki, mając za słuchacza jedynie echo. Pewnego dnia wziął lirę i poszedł do królestwa zmarłych rządzonego przez mrocznego i potężnego Hadesa. Zasłuchany w jego muzykę Charon przewiózł go za darmo na drugi brzeg Styksu. Dźwięki tego niezwykłego instrumentu spowodowały także skupienie Cerbera, który przestał szczekać i posłusznie przepuścił Orfeusza dalej. Po długiej drodze przez całą Podziemie Orfeusz dotarł wreszcie do Hadesa, boga umarłych. Stanął przed tronem jego i jego żony – Persefony. Błagał ich aby pozwoli Eurydyce wrócić do świata żywych. Zaczął śpiewać jedną ze swych pieśni, przygrywając przy tym na swej lirze. Hades i Persefona, urzeczeni jego lirycznymi błaganiami, zgodzili się oddać mu ukochaną. Król świata zmarłych postawił jednak jeden warunek - Orfeusz przez całą drogę z Hadesu ma iść przodem, za nim podążać będzie Eurydyka, a orszak zamknie Hermes – posłaniec bogów. Przykazał także, żeby aż do wyjścia śpiewak nie mógł pod żadnym pozorem obejrzeć się za siebie, dopóki oboje nie zobaczą światła promieni słonecznych. Orfeusz ruszył więc naprzód, podskakując ze szczęścia. Eurydyka szła za nim, lecz Orfeusz bał się, że Hades go oszukał i zapomniawszy o warunku, obejrzał się za siebie i na zawsze stracił Eurydykę, ponieważ zamieniła się w kamień. Śmierć Orfeusza: Starożytne teksty wymieniają różne przyczyny śmierci Orfeusza . Oto dwie najbardziej znane: pierwsza wersja mówi o zemście Dionizosa (Orfeusz nie uznawał misteriów dionizyjskich, natomiast wielką czcią otaczał Apollina i to głównie jemu oddawał należny szacunek). inne za przyczynę podają brak chęci Orfeusza do zbliżenia się do żadnej innej kobiety - od śmierci Eurydyki uprawiał miłość wyłącznie z chłopcami. Rozzłościł tym samym Zeusa i innych bogów. Za karę Orfeusz został rozszarpany na strzępy przez Menady. Jego szczątki zostały wrzucone do rzeki, a lira i głowa, której usta nawet po tragicznej śmierci wciąż jeszcze śpiewały, popłynęły z nurtem aż na wyspę Lesbos. Muzy zaniosły lirę Orfeusza do nieba i umieściły pośród gwiazd. Bibliografia Graves R., Mity greckie , Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1982 Hammond Dzieje Grecji, Warszawa 1973 Kubiak Z., Mitologia Greków i Rzymian, Warszawa 199 Ludwiczak B., Mitologia Greków i Rzymian, Kraków 2010 Parandowski J., Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian, Warszawa 1997 Pietrzykowski M., Mitologia starożytnej Grecji, Warszawa 1979 Winniczuk L., Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 2006 * Pierre G., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 2008 Tekst: Lady_Hekate Oprawa graficzna: Jamnik_sst Korekta: verien Orfeusz - syn Kaliope i Apollina. Władca Tracji, największy śpiewak i lutnista starożytnej Grecji. Jego muzyka miała ogromne oddziaływanie nie tylko na ludzi, ale też na przyrodę. W micie wykorzystuje swój niezwykły dar, by bezpiecznie przejść przez Hades. Jego muzyka wzrusza boga i bezlitosne Erynie. Nieopanowana chęć zobaczenia żony powoduje dalszy ciąg jego życiowego dramatu. Zostaje zabity przez menady. Po śmierci litują się nad nim istoty nadludzkie - Muzy zbierają i grzebią jego szczątki, a Apollo umieszcza jego lirę wśród gwiazd.

mit o orfeuszu i eurydyce parandowski